Sözleşmenin Yorumu

TAKDİM ..................................................................................................... III İÇİNDEKİLER ............................................................................................. VII KISALTMALAR LİSTESİ ............................................................................... XIII BÖLÜM SÖZLEŞME YORUMUNUN TEMELLERİ: YORUM KAVRAMI VE İRADE BEYANI Kavramsal Olarak Yorum ve Sözleşmenin Yorumu ......................................... 4 Sözleşme Yorumunun Kanunların Yorumundan Farklılığı..............................13 Sözleşmenin Yorumuyla Mukayese Edilebilir Kavram ve Kurumlar ..............16 Sözleşmenin Yorumuyla Birlikte Düşünülmesi Gereken Kavram ve Kurumlar...16 Sözleşme İçeriği........................................................................................17 Sözleşmenin Nitelendirilmesi...................................................................19 Sözleşmenin Yorumundan Ayırt Edilmesi Gereken Kavram ve Kurumlar..23 Sözleşmenin Tamamlanması ....................................................................24 Sözleşmenin Değiştirilmesi ......................................................................30 Sözleşmenin Uyarlanması.........................................................................32 Çevirme (Tahvil) ......................................................................................35 Yorumun Diğer Hukukî Kurumlarla Bağlantısı ...........................................36 Yorum Uyuşmazlığı .........................................................................................37 Hukukî İşlem ...........................................................................................46 İrade Beyanı..................................................................................................52 İrade Beyanının Unsurları.........................................................................55 Beyan Kavramı Çerçevesinde İrade Beyanının Görünüm Şekilleri..........63 Hukukî İşlemin Bir Türü Olarak “Sözleşme”...............................................65 İrade Beyanının Yorumu...................................................................................75 İrade Beyanının Yorumunda Tercih Edilebilir Yöntemler ...........................76 Güven Teorisi (Prensibi) ..............................................................................78 Teorinin Tercih Edilme Sebebi .................................................................78 Teorinin Dayanağı ....................................................................................82 Teorinin Uygulama Alanı .........................................................................84 Teorinin Esasları.......................................................................................87 Teorinin Değerlendirme Kıstası................................................................95 İrade Serbestisi ve Güven Teorisi............................................................ 101 Meram Anlatma Teorisi.......................................................................... 104 (1) Teorinin Esasları ............................................................................... 104 (2) Teorinin Doktrinde Karşılanış Şekli ................................................. 106 (3) Değerlendirme................................................................................... 106 Hukuken Korunan (Açıklanan) İrade ............................................................. 112 Teorik İzahı ................................................................................................ 113 Yorum Sonucunun Pozitif Olması .......................................................... 113 Yorum Sonucunun Negatif Olması......................................................... 116 Somutlaştırılması ........................................................................................ 118 Güven Teorisi Çerçevesinde İrade Beyanı Olgusunun Yeniden Değerlendirilmesi .... 120 İrade Beyanı Olgusunun Objektifleştirilmesi ............................................. 120 Ara Sonuç ve Değerlendirmeler ................................................................. 129 İ. İrade Faaliyeti Kavramı ve Eleştirisi ............................................................... 131 Açık İrade Beyanı – Örtülü İrade Beyanı Ayrımı............................................ 134 BÖLÜM SÖZLEŞME YORUMUNUN İKİLİ YAPISI: SÜBJEKTİF YORUM VE OBJEKTİF YORUM Sözleşmenin Yorumuna İlişkin Kanuni Düzenlemenin (TBK m. 19/I) İncelenmesi........ 141 Hükmün Düzenlenmesine İlişkin İlk Tespitler ........................................... 141 Uygulama Alanı.......................................................................................... 144 Hükmün İçerik Bakımından İncelenmesi ................................................... 147 Sözleşmenin Kurulması ve Yorumu............................................................... 152 Genel Olarak............................................................................................... 152 Sözleşmenin Kurulmasına İlişkin Prensipler .............................................. 155 Sözleşmenin Kurulmasına İlişkin Prensiplerden Yorum İçin Ulaşılan Genel Neticeler ............................................................................................ 158 Sözleşmeyi Kuran İrade Beyanlarının Yorumu.............................................. 163 Önerinin Yorumu........................................................................................ 163 Kabulün Yorumu ........................................................................................ 165 Genel Olarak ........................................................................................... 165 Örtülü Kabul ........................................................................................... 168 (1). Susma Yoluyla Kabul...................................................................... 168 (2). İrade Faaliyeti Yoluyla Öneri Kabul Edilebilir Mi? ........................ 170 Öneriye Davetin Sözleşme Yorumuna Etkisi ............................................. 173 Akdi Uyuşma ................................................................................................. 175 İnceleme Sırası ........................................................................................... 176 Tabii (Fiili) Uyuşma ................................................................................... 178 Normatif (Hukukî) Uyuşma........................................................................ 182 Akdi Uyuşmazlık (Dissens) ............................................................................ 184 Genel Olarak............................................................................................... 184 Taraflar Arasındaki Yorum Uyuşmazlığının Gizli (Akdi) Uyuşmazlığı Ortaya Çıkarması ...... 188 Tamamlama Yoluyla Sözleşme Ayakta Tutulabilir Mi?......................... 188 Sırf Yorum Uyuşmazlığı Teorisi ............................................................ 190 (1). Teorinin Esasları.............................................................................. 190 (2). Teorinin Eleştirisi ............................................................................ 191 (3). Teorinin Değerlendirilmesi.............................................................. 192 Sözleşmenin Kurulmasına İlişkin Ara Sonuç ve Değerlendirmeler ................ 205 Sözleşme Yorumunun İkili Yapısı ................................................................. 207 Sübjektif Yorum ......................................................................................... 208 Temel İzahı ............................................................................................. 208 Özel Olarak Falsa Demonstratio Non Nocet .......................................... 211 (1). Genel Özellikleri ............................................................................. 211 (2). Görünüm Şekilleri ........................................................................... 215 (3). Ayırt Edilmesi Gereken Durumlar................................................... 219 Objektif Yorum .......................................................................................... 222 Temel İzahı ............................................................................................. 222 Özel Olarak Örtülü İçeriğin Belirlenmesi ............................................... 231 (1) Temel İzahı....................................................................................... 231 (2). İşlem Alışkanlıkları Ve Teamüller ................................................. 237 (3). Yan Edim Yükümlülüklerinin Tespit Edilmesi .............................. 239 Yorum ve Yanılma (Hata) İlişkisi .................................................................. 241 Sözleşmenin Kurulmaması Durumu ........................................................... 243 Sözleşmenin Kurulması Hâlinde Yanılma Durumları ................................ 245 Sözleşmenin Tabii Uyuşma Çerçevesinde Kurulması Hâlinde............... 245 Sözleşmenin Normatif Uyuşma Çerçevesinde Kurulması Hâlinde ........ 246 Yanılma Durumlarına İlişkin Ara Sonuç ve Değerlendirmeler .................. 247 İ. Sözleşmenin Yorumuna İlişkin İkili Yapının Değerlendirilmesi..................... 249 III. BÖLÜM SÖZLEŞME YORUMUNDA YÖNTEM Yorum İlke ve Araçları .................................................................................. 251 Sözleşme Yorumunun Genel Çerçevesi ..................................................... 251 Yorum Araçları........................................................................................... 257 Genel Olarak .......................................................................................... 257 Sözleşmenin Lafzı ................................................................................... 258 (1). Gramatik Yorumun Konusu Olarak Lafız: Sözleşmenin Lafzi Anlamı ................. 264 (2). Hukukî Yorumun Aracı Olarak Lafız: Lafzi Anlamın Kontrol Edilmesi.................. 266 Sözleşme Öncesi Görüşmeler .................................................................... 271 Taraflar Arasındaki Önceki Sözleşme İlişkileri............................................... 272 Tarafların Sözleşmenin Kurulmasından Sonraki Davranışları........................... 273 Sözleşmenin Amacı.................................................................................. 275 Teamüller................................................................................................ 281 Sözleşmeyi Çevreleyen Diğer Koşullar ........................................................ 285 Yardımcı Yorum Kuralları .......................................................................... 286 Kanunda Düzenlenen Özel Yorum Kuralları................................................... 286 (1). Genel Olarak .................................................................................... 286 (2). Kanuni Karinelerin Mahiyet ve İşlevi .............................................. 288 (3). Yorum Kurallarının Kanuni Karine Vasfı........................................ 290 (4). Yorum Kurallarının Görünüm Şekilleri ........................................... 292 (5). Yorum Kurallarının Yorum Faaliyetine Etkisi................................. 294 Genel Yorum Kuralları ........................................................................... 298 (1). Kanuna Uygun Yorum İlkesi........................................................... 300 (2). İşlemin Geçerliliği Yönünde Yorum İlkesi ..................................... 303 (3). Düzenleyen Aleyhine Yorum İlkesi ................................................ 305 (4). Borçlu Lehine Yorum İlkesi ............................................................ 308 Sözleşmenin Yorumunda Özellik Arz Eden Durumlar .................................. 309 Şekle Tabi İşlemlerin Yorumu................................................................... 310 Genel İşlem Koşullarının Yorumu.............................................................. 315 Yorum Anlaşmaları ................................................................................. 327 Sözleşmede Yorum Yöntemi Kararlaştırılması ............................................. 327 Sözleşmede Yorum Kuralı Kararlaştırılması ................................................ 330 Yorum Sonucu ....................................................................................... 332 Sözleşmenin Yorumu ve Hükümsüzlük Değerlendirmesi ............................... 337 Sözleşmenin Yorumunda Yargılama Hukukuna İlişkin Özellikler ..................... 338 Yorum Uyuşmazlığı Çerçevesinde İspat Ve Esas Bakımından Sonuca Ulaşılması ... 339 Sözleşme Yorumunda Temyiz İncelemesi ................................................... 348 Görüşlerin İzahı ...................................................................................... 348 Değerlendirme ........................................................................................ 349 SONUÇ .......................................................................................................... 353 KAYNAKÇA...................................................................................................... 377